Integracja Sensoryczna

Termin Integracja Sensoryczna określa prawidłową organizację wrażeń sensorycznych (bodźców) napływających przez receptory. Oznacza to, że mózg, otrzymując informacje ze wszystkich zmysłów (wzrok, słuch, równowaga, dotyk, czucie ruchu-kinestezja) dokonuje ich rozpoznania, segregowania i interpretacji oraz integruje je z wcześniejszymi doświadczeniami. Na tej podstawie mózg tworzy odpowiednią do sytuacji reakcję nazywaną adaptacyjną. Jest to adekwatne i efektywne reagowanie na wymogi otoczenia. Może to być odpowiedź ruchowa jak i myślowa.

Integracja sensoryczna jest procesem, dzięki któremu mózg otrzymując informację ze wszystkich systemów zmysłowych dokonuje ich segregacji, rozpoznania, interpretacji i integracji z wcześniejszymi doświadczeniami.
Integracja sensoryczna rozpoczyna się już w okresie płodowym i trwa do około 7 roku życia. Nierozwinięcie określonych umiejętności w kolejnych stadiach rozwoju powoduje powstawanie trudności w funkcjonowaniu i zachowaniu dziecka.

Efektem prawidłowej integracji informacji z układów zmysłów są:

  • znajomość schematu ciała
  • koordynacja obu stron ciała
  • prawidłowa koordynacja oko-ręka
  • właściwe planowanie motoryczne
  • odpowiedni poziom aktywności
  • prawidłowa percepcja wizualna i słuchowa przestrzeni
  • prawidłowe wzorce motoryczne
  • prawidłowa mowa
  • stabilność emocjonalna
  • prawidłowa koncentracja uwagi.

Co może wskazywać na trudności u dziecka z integracją sensoryczną?

  • nadmierna ruchliwość, nadaktywność
  • zbytnia powolność podczas wykonywania codziennych czynności, nieśmiałość
  • unikanie zabaw na zjeżdżalniach, huśtawkach, drabinkach, karuzeli
  • choroba lokomocyjna
  • obniżona sprawność ruchowa – takie dzieci słabo biegają, skaczą, mają trudności z jazdą na rowerze, są niezgrabne ruchowo
  • problemy z samoobsługą (ubieranie, zapinanie guzików, wiązanie sznurówek)
  • częściej niż inne dzieci przewracają się, upuszczają lub psują zabawki
  • unikanie zabaw plastycznych z użyciem rąk (plastelina, glina, piasek, farby)
  • trudności z zabawami manualnymi (rysowanie, cięcie nożyczkami)
  • opóźniony rozwój mowy, wada wymowy
  • kłopoty z czytaniem i pisaniem
  • trudności z koncentracją uwagi
  • trudności z jedzeniem, preferowanie tylko określonych struktur pokarmów
  • negatywne reagowanie na pewne bodźce dotykowe – takie dzieci nie lubią mycia włosów, czesania, obcinania paznokci, unikają określonych materiałów (metek), nie lubią chodzić boso
  • brak umiejętności dostosowania odpowiedniej siły do wykonywanej czynności.

Inne objawy zaburzeń integracji sensorycznej

Rodzic powinien też zwrócić uwagę, gdy jego dziecko:

  • ma trudności z samodzielnym żuciem i przełykaniem,
  • woli papkowatą konsystencję pokarmów,
  • ma trudności z dłuższym utrzymaniem głowy w pozycji pionowej – podpiera ją ręką, kładzie,
  • jest niespokojne, płaczliwe, nadwrażliwe emocjonalnie, z trudnością zasypia,
  • czuje się zagubione w nowym miejscu, dużo czasu zajmuje mu zdobycie orientacji
  • nie ma dominacji jednej ręki, z trudnością posługuje się nożyczkami, słabo rysuje po śladzie

Jak wygląda diagnoza SI?

Diagnoza rozwoju procesów integracji sensorycznej odbywa się w czasie trzech spotkań i składa się z:

  • wywiadu z rodzicami – terapeuta zadaje pytania dotyczące przebiegu ciąży, porodu, rozwoju dziecka w pierwszych latach życia, przebytych chorób, preferowanych aktywności
    oraz trudności z jakimi boryka się dziecko, pyta również o to jakie są ich oczekiwania względem terapii
  • kwestionariuszy sensomotorycznych – rodzice wypełniają kwestionariusze dotyczące szczegółowych informacji na temat dziecka
  • obserwacji klinicznej – dziecko wykonuje zadania, świadczące o jego reaktywności na bodźce sensoryczne
  • testów południowokalifornijskich – wykonywane u dzieci, które ukończyły 4 lata, testy są standaryzowane i pozwalają określić poziom rozwoju funkcji motorycznych o bazie sensorycznej
  • omówienia diagnozy, podsumowanie, plan terapii – terapeuta przedstawia rodzicom wyniki badań, wnioski z nich płynące, przedstawia plan terapii oraz elementy diety sensorycznej do pracy z dzieckiem w domu. Każdy rodzic otrzymuje diagnozę w